Whisky halfjaarupdate 2026: bodemvorming wordt zichtbaar

De whiskycyclus: waar staan we?

De whiskymarkt beweegt in herkenbare fasen. Na de sterke groei tussen 2018 en 2022 trad een correctiefase in, die wij intern omschrijven als fase 3: Daling en Correctie. Prijzen normaliseerden, volumes liepen terug en het sentiment sloeg om. Dat is een bekend patroon voor alternatieve en illiquide beleggingscategorieën.

Fase 4, Bodemvorming en Herstel, kondigt zich aan wanneer correcties afvlakken, volume stabiliseert en vroege positieve signalen elkaar opvolgen. Historisch duurt een consolidatiefase in de whiskymarkt 18 tot 24 maanden; 2025 en 2026 vormen daarin het fundament. Zoals wij in oktober 2025 al schetsten, herpakt de markt stap voor stap haar evenwicht. H1 2026 geeft de eerste voorzichtige bevestiging van die overgang.

Wij gebruiken deze fase-indeling als richtlijn, gebaseerd op historische marktbewegingen en aangevuld met de actuele marktsituatie, de vooruitzichten en de data die wij doorlopend volgen. Onze lezing is helder: de markt lijkt de overgang van correctie naar bodemvorming te maken. Voor de langetermijnbelegger is dat het moment om posities gedisciplineerd op te bouwen. Wij voorspellen geen snelle groei; wij positioneren op basis van waar de cyclus staat.

"Liquid assets" bewegen samen

Whisky hoort thuis in de bredere categorie luxe collectables, naast fine wine, horloges en kunst. Dat vergelijkingskader gebruiken wij als referentie voor de whiskycyclus. De onderliggende marktcijfers in deze analyse zijn afkomstig van Whiskystats; de interpretatie en de conclusies zijn de onze.

In H1 2026 volgde whisky een patroon dat sterk leek op dat van fine wine: de Whiskystats Whisky Index steeg in Q1 met 4,2% en gaf in Q2 1,4% terug. De Liv-ex Fine Wine 100 bewoog vergelijkbaar: Q1 +0,2%, Q2 -0,1%. Luxe horloges lieten het stabielste beeld zien: de ChronoPulse-index noteerde Q1 +3,0% en Q2 +2,4%, mede ondersteund door certified-pre-owned-programma's bij grote merken die de prijsbodem van de tweedehandsmarkt verstevigen. De All Art Index sprong in Q2 met 17,8%, maar dat cijfer vertekent het beeld. Het is grotendeels een methodologisch effect van de New York-lenteveilingen, waarbij Christie's, Sotheby's en Phillips in één week gezamenlijk meer dan 1,4 miljard euro verhandelden. Dat zijn topstukken, geen brede marktbeweging.

Voor ons is whisky een "liquid asset" die wij door een langetermijn-vermogensbril bekijken. De vergelijking met andere collectables plaatst de whiskycyclus in perspectief: zijwaartse beweging past bij een stabiliserende markt in deze fase van de cyclus.

Marktvolatiliteit piekte in april

Na een solide Q1 werd de markt in april marktbreed geraakt: de Whiskystats Whisky Index daalde 4,7% in die maand. Scotch daalde 5,2% en zakte kortstondig onder het niveau van december 2025, wat het tijdelijk tot een nieuw dieptepunt maakte sinds de piek van 2022. Daarna volgde een herstel.

Iers whisky had in de voorgaande maanden winst opgebouwd, maar gaf die in maart en april grotendeels terug. In mei en juni herstelde de Ierse markt opnieuw. Japanse whisky was volatiel: een sterke comeback in Q1, met februari op +13,8% en maart op +4,6%, gevolgd door een rake klap in april. In de maanden daarna bleef het negatief en sloot Q2 af met een kwartaalverlies van 10,6%.

In de merkenranglijst stond Macallan onder aanzienlijke druk. In de maanden december 2025 tot en met april bewoog het merk met schommelingen van circa 6% per maand heen en weer. Daarna volgde stabilisatie: mei +0,1%, juni +2,7%. Macallan sloot H1 2026 af op de eerste positie met +0,7% over de jaarhelft. Port Ellen was het tegengestelde verhaal: vrijwel elke maand winst, alleen in april een bescheiden correctie van 1,8%, en aan het einde van juni de tweede positie met +10,5% YTD.

Net na de jaarhelft nam Port Ellen de koppositie over van Macallan. Meer detail over die beweging vindt u in de whisky-maandupdate juli 2026.

De aprilcorrectie werkte als een stresstest, en juist de schaarse namen met een eindige voorraad, zoals Port Ellen, kwamen er het sterkst uit. Het zijn deze Schotse single malts, samengevat in de Scotland-index, die de kern vormen van waar wij naar kijken.

Handelswaarde stopt de daling: de bodem tekent zich af

De cijfers achter H1 2026 zijn voor het eerst in drie jaar voorzichtig positief.

In Q1 2026 wisselden circa 84.000 flessen van eigenaar voor een handelswaarde van circa 26 miljoen euro. Een jaar eerder lagen die cijfers op 86.000 flessen voor circa 30 miljoen euro. Kopers waren prijsbewust en voorzichtig, de activiteit bleef achter op het voorgaande jaar.

Q2 bracht een koerswijziging. Het veilingvolume bedroeg circa 85.000 flessen, tegenover 79.000 flessen in Q2 2025. De handelswaarde bevestigt de kentering: circa 25 miljoen euro in Q2 2026, voor het eerst boven het niveau van een jaar eerder. Over de volledige eerste jaarhelft wisselden daarmee circa 169.000 flessen van eigenaar voor een gecombineerde waarde van circa 51 miljoen euro.

Voor ons wijst dit op een kantelpunt in de data. De handelswaarde daalde drie jaar lang; nu draait de richting. Wij beloven geen snelle stijging, maar het signaal is duidelijk: de bodem lijkt bereikt.

Op signalen als deze handelen wij. De richting van de handelswaarde verandert voor het eerst in drie jaar, en in deze fase bouwen wij gericht posities op in schaarse namen. Dat is precies wat een bodemfase vraagt.

De "hourglass economy": kwaliteit boven volume

De markt van H1 2026 laat zich het best omschrijven als een "hourglass economy", een zandlopereconomie: de activiteit concentreert zich aan de twee uiteinden van het prijsspectrum, terwijl het middensegment onder druk staat. De jaar-op-jaarverandering per prijssegment in Q2 2026 maakt dat concreet.

Aan de onderkant groeide het segment 0 tot 100 euro met 31% in volume en 28% in waarde. Het segment 100 tot 250 euro steeg met 17% in beide maatstaven. Daarna vlakt het snel af: 250 tot 500 euro noteerde slechts 4% tot 5% groei. Het segment 500 tot 1.000 euro bleef vrijwel vlak. Het meest gedrukte segment was 1.000 tot 2.000 euro: dat daalde 8% in volume en 7% in waarde. Het hourglass-beeld wordt compleet aan de bovenkant: het segment boven 5.000 euro steeg 10% in volume, maar 37% in waarde. Die 37% waardestijging was geconcentreerd in slechts 392 flessen, wat de impact van een klein aantal uitzonderlijk waardevolle transacties illustreert.

Wij richten ons juist op de schaarse en zeldzame premium whisky's, het segment waar herkomst, kwaliteit en schaarste samenkomen. Het gaat ons om de juiste flessen en vaten. De zandloperdynamiek laat zien waarom selectiviteit loont: het middensegment staat onder druk, terwijl het topniveau veerkracht toont. Wie breed inkoopt, volgt het marktgemiddelde; wie doelgericht selecteert, kan die dynamiek in zijn voordeel laten werken. Dat is de discipline die wij hanteren. Binnen het topsegment is overigens niet elke fles gelijkwaardig, en sterke kwartaalcijfers in een smal segment zeggen weinig over de prijs op langere termijn.

Kwaliteit blijft doorslaggevend

De markt laat zich niet alleen langs prijssegment lezen, maar ook langs kwaliteitsscore op Whiskybase. Die tweedimensionale blik maakt duidelijk dat kwaliteit, afgemeten aan onafhankelijke beoordelingen, een stevige samenhang vertoont met marktprestaties.

In het top-ratingsegment, Whiskybase 90 tot 95, overtrof de groei in handelswaarde die in volume. Concreet: het segment boven 5.000 euro vertaalde een volumestijging van circa 11% om in een waardestijging van circa 33%, een multiplicator die vrijwel volledig te verklaren is door de aanwezigheid van hoog gewaardeerde flessen.

In de gedrukte middensegmenten zaten de verliezen vooral bij lager gewaardeerde flessen. In het segment 250 tot 500 euro waren de dalers het sterkst vertegenwoordigd in de scorecategorie 85 tot 86,9; flessen met een score van 87 of hoger bleven stabiel of groeiden. In het segment 500 tot 1.000 euro daalde volume en waarde in de scorecategorie 85 tot 89,9, maar steeg het boven de grens van 90. De uitzondering op dat patroon was het segment 1.000 tot 2.000 euro: dat daalde over alle ratingcategorieën, zelfs voor scores van 90 tot 95 (volume -9%, waarde -8%). Dat illustreert dat het hourglass-effect niet elk segment op dezelfde manier treft.

Dat kwaliteit en marktprestatie zo nauw samenhangen, sterkt ons in het gebruik van onafhankelijke ratings als filter. De beoordeling en de herkomst van een fles wegen bij ons zwaarder dan de naam op het etiket.

Aan de top: records en realiteitschecks

De veilingmarkt liet in H1 2026 beide uiteinden van de zandloper tegelijk zien. Aan de bovenkant reikten records tot bedragen die alleen uitzonderlijk materiaal haalt; aan de andere kant corrigeerde de markt te ambitieuze primaire prijsstelling.

Op 30 mei 2026 bracht de Yamazaki 50-year-old Club Natsume bij Bonhams Hong Kong ruim 900.000 euro op, een nieuw veilingrecord voor Japanse whisky. Enkele weken eerder, begin juni, realiseerde een Yamazaki 1960 Suntory Whisky Meeting (een van 36 flessen) bij Sotheby's Hong Kong omgerekend circa 280.000 euro. Dat beide records vallen in hetzelfde kwartaal dat de Japanse whisky-index 10,6% daalde, illustreert hoe ver het absolute topeinde kan afwijken van het brede marktgemiddelde.

Een nuchtere tegenhanger bood de Macallan Time:Space 1940, 84 jaar oud en bij introductie geprijsd op circa 175.000 euro. De fles slaagde er vijf keer niet in een koper te vinden alvorens bij Sotheby's Hong Kong voor 111.320 euro van eigenaar te wisselen. Een gedisciplineerde secundaire markt corrigeert ook de meest prestigieuze namen wanneer de primaire prijsstelling te ver boven de marktwaarde ligt.

Ultra-premium whisky kent ook geografische prijsverschillen die relevant zijn. Een Karuizawa 1960 52-year-old bracht 683.770 euro op bij Bonhams Hong Kong op 30 mei. Weken later wisselde een fles van dezelfde release van eigenaar in het Verenigd Koninkrijk voor 260.800 euro bij Whisky Auctioneer op 22 juni. Locatie, timing en het aanwezige koperspubliek bepalen samen de uitkomst.

Op het niveau van dagelijkse veilingactiviteit waren de meest verhandelde flessen van H1 2026 de Springbank 15-year-old en Springbank 10-year-old, de ruggengraat van de vloeistoffen die de marktliquiditeit dragen. Verder waren Macallan Harmony Collection (Rich Cacao en Intense Arabica), Hibiki 21, Lagavulin 16 en Ardbeg For Discussion 8-year-old prominent aanwezig in de lijsten van meest verhandelde flessen.

Waar de koppen naar Japanse recordveilingen gaan, blijven wij bewust bij Schotse single malt: schaarste met controleerbare herkomst bouwt voorspelbaarder waarde op dan record-hypes. Een gedisciplineerde veilingmarkt, die te hoog ingezette primaire prijzen afstraft, werkt daarbij in ons voordeel; hij beloont juist de flessen waarop wij ons richten.

Aanbod: de productiepauze legt de basis voor schaarste

Grote producenten reageerden in H1 2026 op de lagere vraag door productievolumes te verlagen en kosten te snijden. Diageo verkleinde het personeelsbestand met bijna 2.000 mensen, ruim 6%, en wil onder nieuwe topman Dave Lewis 1 miljard dollar aan kosten besparen over drie jaar. Ian Macleod Distillers, eigenaar van Glengoyne en Rosebank, zag de omzet met 8% dalen en de winst voor belasting met 45,8%; de productie bij beide distilleerderijen werd met circa 30% teruggebracht. Brown-Forman reduceerde het wereldwijde personeelsbestand met 12%. Pernod Ricard kondigde structurele besparingen aan van circa 1 miljard euro.

Wat vandaag niet wordt geproduceerd, kan in 2038 geen 12-jarige en in 2044 geen 18-jarige whisky zijn. De productiepauze van nu legt de basis voor krapte in de toekomst, die de waardering van reeds gerijpte voorraden op termijn kan ondersteunen. Dat mechanisme is historisch gedocumenteerd; tijdstip en omvang van het effect laten zich alleen niet vooraf becijferen.

De "Great Cull" van 1983, waarbij tientallen distilleerderijen werden gesloten, waaronder Port Ellen, was destijds een industriële sanering. Achteraf markeerde het de start van een periode van uitzonderlijke schaarste voor die specifieke whisky's. Dat Port Ellen in H1 2026 de merkenranglijst aanvoert, maakt dat verband tastbaar. Vroegere schaarste heeft reële waarde gegenereerd; of dat zich bij de huidige productieverlagingen herhaalt, zal de tijd uitwijzen.

De productiepauze van vandaag legt de schaarste van morgen vast: elke niet-gevulde cask is straks een fles die niet bestaat. Dat maakt bestaande, goed gedocumenteerde voorraden met de jaren waardevoller, en dat weegt mee in wat wij vandaag opbouwen.

Vraag: handelsbeleid als rugwind

Drie tariefakkoorden kwamen samen in de eerste maanden van 2026 en verschaffen perspectief aan de vraagzijde.

Het UK-India-handelsakkoord trad per 15 juli 2026 in werking. De Indiase invoerheffing op Schotse whisky daalde van 150% naar 75% en wordt stapsgewijs verder verlaagd naar 40% over een periode van tien jaar. India is een van de grootste whiskymarkten ter wereld; toegang op lagere tarieven vergroot het adresseerbare volume structureel. Wat de opkomst van India voor de langetermijnvraag naar whisky kan betekenen, werkten wij verder uit in onze analyse van het Knight Frank Wealth Report 2026 en de Indiase whiskymarkt.

China halveerde de invoerheffing op Scotch van 10% naar 5%, met ingang van 2 februari 2026. Een bescheidener maatregel, maar een teken van herstellende handelsrelaties voor een markt die in de voorgaande jaren onder druk stond.

De meest directe tariefwijziging voor de korte termijn betrof de VS. Per 24 juli 2026 verviel de Amerikaanse invoerheffing van 10% op Schotse whisky. De VS vertegenwoordigen circa 933 miljoen pond aan exportwaarde voor Scotch in 2025, de grootste afzetmarkt. Een nultarief verlaagt de drempel voor Amerikaanse importeurs en consumenten. Meer achtergrond bij dit akkoord vindt u in ons eerder gepubliceerde artikel over het nultarief Scotch whisky VS.

Deze tariefakkoorden schetsen de structuur van de vraag op langere termijn. Wij benoemen ze omdat ze de randvoorwaarden voor de primaire markt bepalen, wat op termijn kan doorwerken naar de veilingmarkt.

De Scotland-index: waar wij naar kijken

Omdat wij ons uitsluitend richten op Schotse single malt whisky, kijken wij specifiek naar de Scotland-index van Whiskystats. Over de afgelopen twaalf maanden is die index vrijwel vlak, met een daling van 0,7% op jaarbasis. Over langere horizonnen weerspiegelt de index de correctie die de markt doorliep: 9,2% lager over twee jaar, 23,8% over drie jaar en 19,0% over vijf jaar.

In april daalde de Scotch-index 5,2%, tijdelijk een nieuw dieptepunt sinds de piek van 2022, waarna een herstel volgde in mei en juni. De twaalfmaandse beweging van 0,7% bevestigt het zijwaartse, bodembouwende patroon dat kenmerkend is voor fase 4 van de whiskycyclus.

Een bodem die meer dan een jaar standhoudt en een handelswaarde die voor het eerst in drie jaar boven het voorgaande jaarniveau uitkomt: dat zijn de twee datapunten die ons beeld van oktober 2025 bevestigen. Zijwaartse beweging op een stabiel niveau hoort bij bodemvorming.

De Scotland-index is voor ons een oriëntatiepunt. Hij toont in welke fase de marktcyclus zich bevindt en hoe specifieke namen en categorieën zich verhouden; onze portefeuille spiegelen wij er niet mechanisch aan.

Wat de eerste jaarhelft bevestigt

De lijn van de afgelopen kwartalen is consistent. In oktober 2025 schetsten wij een markt die haar evenwicht terugvond. In de maandupdates van juni en juli 2026 werden de eerste bevestigingen zichtbaar.

H1 2026 levert de meest uitgebreide onderbouwing tot nu toe. De bodem in de Scotland-index houdt al meer dan een jaar stand. De handelswaarde overtrof in Q2 voor het eerst in drie jaar het niveau van een jaar eerder. Port Ellen bevestigde zich als het sterkst presterende top-merk van de jaarhelft, met winst in vrijwel iedere maand.

Wij schetsten dit beeld een jaar geleden al; H1 2026 bevestigt het, nu met meer datapunten onderbouwd. De overgang van fase 3 naar fase 4 tekent zich duidelijk af: van correctie naar bodemvorming. Van een nieuwe groeifase is nog geen sprake, en dat beweren wij ook niet.

Wat dit betekent voor de whiskybelegger

Bodemvormingsfasen zijn historisch de perioden waarin de basis voor rendement wordt gelegd: posities worden dan zorgvuldig opgebouwd, met oog voor kwaliteit, herkomst en spreiding. Wij zijn ervan overtuigd dat wie nu selectief opbouwt, goed gepositioneerd is voor de volgende fase van de cyclus.

Voor de belegger met een langetermijnhorizon is dit eerder een fase om posities uit te breiden dan af te bouwen. Wat dat voor uw situatie betekent, hangt af van uw doel en risicobereidheid; persoonlijk advies geven wij pas na een gesprek waarin we die kennen. Onze marktvisie is helder, en die delen we graag.

Beleggen in whisky kent waarde-, liquiditeits- en timingrisico: de waarde van een fles of vat kan schommelen, verkoop is niet altijd direct mogelijk, en het moment van aan- en verkoop beïnvloedt het resultaat. Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst.

Over Scotch Whisky Investments

Scotch Whisky Investments is sinds 2002 gespecialiseerd in beleggen in Schotse single malt whisky. Wij beheren ruim 350 miljoen euro aan vermogen en opereren sinds 2014 onder vergunning van de AFM. Meer dan 1.600 beleggers bouwen via ons een portefeuille op van fysieke flessen en vaten, waarbij de belegger juridisch eigenaar blijft en wij het specialistische werk, van selectie en herkomstbewaking tot opslag in Schotland, organiseren. Wilt u meer weten hoe een whiskyportefeuille eruit kan zien? Maak vrijblijvend een afspraak voor een kennismaking.

Deze informatie is algemeen en vormt geen persoonlijk financieel advies. Beleggen brengt risico's met zich mee, waaronder waardeschommelingen en beperkte liquiditeit. Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst.